Franciscus, de volmaakte vreugde

Franciscus: de volmaakte vreugde, een levenshoudingIMG 0299

Doorheen de persoonlijke ontmoeting met Jezus wordt elke gelovige opgeroepen om de genade en de vreugde die hij gekregen heeft ook aan anderen door te geven.  Wie vreugdevol is, straalt die vreugde ook uit naar anderen en doet mensen nieuwsgierig worden naar wat/wie ons die vreugde geschonken heeft.(Paus Franciscus)

Toevallig zag ik aan een schoolpoort de slogan: Be Happy! In volle overeenstemming met de grondtoon van het werkjaar: Vreugdevol Gestemd.  Maar is er nog vreugde in deze wereld. Goed, we kennen wel vreugde als een positieve emotie, maar toch gaan mensen gebukt onder depressies, burn- out.  Daartegenover puilen boekhandels uit met snelcursussen over zogezegd zinvoller, succesvoller leven.  Vreugde als levenshouding gaat dieper.
4 Oktober, feest van Franciscus. Ik kan bij geen betere raadsman als hem ten rade gaan.

Klaas Blijlevens: vreugde kan men niet najagen, niet opdringen.  Vreugde is niet te koop. Franciscus leert ons dat vreugde het resultaat is van de vrede in je hart.  En die bekom je maar door het negeren van het ego, de zelfbevestiging, het willen alles naar je hand zetten. Bezit, macht en eer brengen je geen vrede.  Streven op zich is goed maar de motivatie om jezelf te ontwikkelen mag niet ten koste zijn van anderen. 

Vreugde is voor Franciscus de totale ontlediging, de totale armoede.  Niet de ascetische armoede maar het zich niets toe-eigenen. Pas waar ‘ik’ niet meer ben, daar is ruimte voor ‘Zijn’.

Tot nadenken daarover laat ik Franciscus zelf aan het woord waar hij Broeder Leo onderricht over de vraag waarin de volmaakte vreugde bestaat.
"Broeder Leo, ook al doet een minderbroeder de blinden zien, ook al geneest hij de lammen, ook al verdrijft hij de duivelen, ook al geeft hij de doven het gehoor, de kreupelen de macht over hun benen en de stommen de spraak weer, en wat meer is, ook al wekt hij een dode op, die al vier dagen in het graf ligt: schrijf op dat daarin de volmaakte vreugde niet bestaat." Dergelijke opsommingen herhaalde Vader Franciscus wel drie tot vier maal. Telkens eindigde hij met de woorden: "Broeder Leo, schrijf op dat daarin de volmaakte vreugde niet bestaat...". Tenslotte riep Broeder Leo uit: "Vader, ik smeek u ter liefde Gods, nu toch eindelijk te zeggen, waarin de volmaakte vreugde dan wel bestaat." En Sint Franciscus antwoordde hem: "Wanneer wij in Santa Maria degli Angeli aankomen, doornat van de regen en verstijfd van de kou, vol modder en gekweld door honger en dorst, en wij dan aan de poort van het klooster kloppen en de portier kwaad wordt en zegt: 'Wie zijn jullie?' en wij hem dan zeggen: 'Wij zijn twee broeders van u', en wanneer hij ons dan zegt: 'Dat is niet waar, jullie zijn twee schurken, die de mensen altijd bedriegen en de aalmoezen van de armen stelen; maak dat je wegkomt', en hij ons dan niet binnenlaat, maar ons tot in het holst van de nacht buiten laat staan in de sneeuw en in de regen, koud en hongerig; en wij dan al die beledigingen en die wreedheid en dat wegjagen geduldig en met gelijkmoedigheid verdragen, zonder tegen hem te morren en nederig en liefdevol bedenken dat die portier ons werkelijk kent en dat God hem zo tegen ons doet spreken...: o, broeder Leo, schrijf op dat daarin de volmaakte vreugde gelegen is…”

Maar ook Franciscus kende niet altijd de diepe vreugde. De vlugge ontwikkeling van de orde, de massale intrede van ontwikkelde mensen in de gemeenschap der broeders eisten aanpassing van het oorspronkelijk ideaal door Franciscus ingesteld. Franciscus besefte dat vele van zijn broeders die deze aanpassing eisten niet door zijn geest gedreven werden.  Deze crisis betekende voor hem een vreselijke beproeving. Hij meende dat alles mislukt was.  Maar door de weg naar een definitieve zelfonthechting kwam hij tenslotte tot vrede en vreugde.  Ook redde hij zijn broeders door hen te leren hoe de meest verheven vorm van evangelische armoede ook de meest realistische is. “Geen wijsheid zonder terugkeer naar de zuivere eenvoud.”

 Ook op het ogenblik dat Franciscus het Zonnelied schiep zat hij fysiek en psychisch aan de grond.  Hij leed aan verschillende ziektes waaronder een pijnlijke oogziekte en was ook getekend door de kruiswonden. Hoe dat in deze omstandigheden Het Zonnelied, het loflied van de schepselen, als een van de mooiste uitingen van zijn diepe levensvreugde tot stand is gekomen is bijna niet te vatten.  Vanuit welk gezichtspunt klapte zijn beleving om, klaarde het donker op tot het stralende licht?  Is het de innerlijke band tussen het vermogen om God te loven en te danken en het vermogen om ons het nederige van ons bestaan onder ogen te zien als volmaakte vreugde?  Franciscus is met zijn "volmaakte vreugde" een levende getuige van de "vreugde die voortkomt uit het Evangelie”.

Hoe met vreugde in het leven staan?  Hebben we vrede in ons hart? Om daarbij te helpen graag hierbij enkele bedenkingen die je op weg kunnen helpen.  Voel je vrij om daarop in te gaan.
 Levensvreugde in zes vragen:
1- Zorg ik voor mezelf, van tijd tot tijd?
2- Gebruik ik al mijn zintuigen: gehoor, reuk, gezicht, voelen, smaak - om het leven ten volle te waarderen?
3- Ben ik in staat om te zeggen waar ik van houd en ook waar ik minder van houd?
4- Kan ik zomaar tijd nemen om me te verwonderen, om blij te zijn, te lezen, te wandelen, te discussiëren?
5- Heb ik de plezierige momenten in mijn geheugen opgeslagen, die mij helpen om bewust te leven?
6 - Kan ik zoals Franciscus terugkeren naar de zuivere eenvoud om God in mij te ontdekken

Koen De Witte.ofs
www. ofsvlaanderen.be
Bron, De nacht van de Poverello, (E. Leclerc)
Bron. De Geschriften, Franciscus van Assisi,

Gepubliceerd in Kerk en Leven editie stad Brugge, oktober 2017